و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : علم اليقين ؛ و هو قبول ما ظهر من الحقّ ، و قبول ما غاب للحقّ ، و الوقوف على ما قام بالحقّ . تفسير كرد شيخ رضى اللّه عنه علم يقين را به « قبول آنچه ظاهر شده است از حقّ » به طريق رسالت ؛ و او چيزى است كه آمده‌اند به او پيغمبران - از ايمان و اسلام و احكام - و اثبات كرده‌اند او را به معجزات صادرهء از خداى تعالى ، دلالت‌كننده بر آنكه او از حقّ است . و « قبول كردن چيزى كه غايب است ؛ » از دار آخرت و احوال قيامت و جنّت و نار و جميع آنچه غايب است از ايشان از جهت حقّ . و « وقوف بر چيزى كه قائم است به حقّ ؛ » از كشف صورى ، مثل منامات صادقه و اخبار به مغيّبات و خوارق عادات و مبادى انوار توحيد افعال . پس به درستى كه اين‌ها امورىاند قائم به حق‌ّتعالى كه هدايت مىكند به آن امور عباد خودش را به سوى خود و قوىّ مىگرداند يقين ايشان را به آن امور . به درستى كه خداى تعالى كشف مىكند اين امور را بر بعضى طالبين ؛ پس زياد مىشود يقين ايشان به وقوف به آن امور و منجذب مىشوند به سوى او . و الدرجة الثانية : عين اليقين ؛ و هو الغنى بالاستدراك عن الاستدلال ، و عن الخبر بالعيان ، و خرق الشهود حجاب العلم . « عين اليقين » شهود اشيا است - كما هى - به كشف شهود ؛ يعنى به عود به سوى فطرت اولى ، و ادراك حقايق در عالم قدس ؛ و مدخلى نيست در او از براى نقل و استدلال ، همچنان‌كه در علم اليقين است . به درستى كه او حاصل مىشود به نقل و استدلال به خلاف عين اليقين كه او حاصل نمىشود الّا به كشف . و اوست معنى قولش كه : « و هو الغنى بالاستدراك عن الاستدلال » يعنى : به ادراك